photo_2015-08-07_06-30-30

تهیه وتدوین پایان نامه

تهیه وتدوین پایان نامه شامل چند مرحله می باشد که قدم به قدم آنرا به شما عزیزان آموزش خواهیم داد.در هفته های آینده جهت پیگیری قدمهای بعدی  با ما همراه باشید.

 photo_2015-08-07_06-30-30

اولین قدم برای نوشتن یک پروپوزال

چگونه موضوع پروپوزال را انتخاب نماییم؟

اولین قدم برای نوشتن یک پروپوزال انتخاب موضوع است .دانشجو باید دقت داشته باشد از ترم اول به دنبال موضوع مورد تحقیق باشد.و بتواند در ترم سوم موضوع را ارائه دهد تا در گروه مورد بررسی قرار گرفته واشکالات احتمالی درآن توسط مدیران گروه به دانشجو اطلاع داده شود و دانشجو زودتر بتواند از فرصت برای تحقیق وپژوهش استفاده نماید.

اما قبل ازینکه بتوانیم موضوع راانتخاب نماییم باید یک آشنایی کلی با این کتاب گرانبها داشته باشیم تا بتوانیم موضوع روز وجذاب راانتخاب نماییم.به تعبیر استاد فرزانه مرحوم شهید مطهریاز امتیازات برجسته سخنان امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ ـ که به نام «نهج البلاغه» امروز در دست ماست ـ این است که محدود به زمینه خاصی نیست.

.منابع دستیابی به موضوع:

دانشجویان محترم برای انتخاب موضوع می توانند به کتابهای موضوعی که پیرامون نهج البلاغه نوشته شده مراجعه نموده و بتوانند موضوع مورد نظر را انتخاب نمایند.بعضی از ترجمه ها و شروح نهج البلاغه نیز بعضی کلمات کلیدی را براساس حروف با ذکر شماره خطبه به فراوانی ذکر نموده اند که با جستجو درکلمات می توانید موضوع را بیابید. البته به غیر از کتابهایی که میتواند راهگشای پیدا کردن موضوع باشد بعضی از دانشمندان و اساتید دیگر نیز نهج البلاغه را دسته بندی کرده که از این طریق نیز میتوان به موضوع دست یافت.

دستهبندیهای موضوعی نهج البلاغه 

– استاد شهید مرحوم مطهری در کتاب سیری در نهج البلاغه خویش درباره تقسیم بندی کلمات نهج البلاغه می‎نویسد:
مباحث نهج البلاغه ـ که هر کدام شایسته بحث و مقایسه است ـ به قرار ذیل است:
۱٫ الهیّات و ماوراء الطبیعه؛ ۲٫ سلوک و عبادت؛ ۳٫ حکومت وعدالت؛ ۴٫ اهل بیت و خلافت؛ ۵٫ موعظه و حکمت؛ ۶٫ دنیا و دنیاپرستی؛ ۷٫ حماسه و شجاعت؛ ۸٫ ملاحم و مغیبات؛ ۹٫ دعا و مناجات؛ ۱۰٫ شکایت و انتقاد از مردم زمان؛ ۱۱٫ اصول اجتماعی؛ ۱۲٫ اسلام و قرآن؛ ۱۳٫ اخلاق و تهذیب نفس؛ ۱۴٫ شخصیّت‎ها، و یک سلسله مباحث دیگر.(۱(
آن گاه استاد در ضمن مباحث، به توضیح هر یک از موضوعات فوق به اجمال و اختصار می‎پردازند.
– استاد مرحوم دکتر سید جواد مصطفوی نیز در کتاب «پرتوی از نهج البلاغه» در مورد تقسیم بندی موضوعی نهج البلاغه می‎نویسد:
موضوعات نهج البلاغه از لحاظ اهمیت به سه دسته تقسیم میشوند:
دسته اوّل: مطالبی که زیاد تکرار شده و با مضامین و عبارت مختلف آمده و در درجه اوّل اهمیت است. شامل ده موضوع است: ۱٫ خداشناسی، صفات جلال و جمال؛ ۲٫ نظم جهان و وظیفه انسان در این جهان؛ ۳٫ پیامبر اسلام و اهمیت رهبری او؛ ۴٫ جهاد در راه خدا؛ ۵٫ سیمای علی در نهج البلاغه؛ ۶٫ نقش قرآن در رهبری امت اسلام؛ ۷٫ حکومت در اسلام، وظایف حاکم و مردم؛ ۸٫ حق و عدالت؛ ۹٫ تقوا و پرهیزکاری؛ ۱۰٫ بیت المال و خزانه کشور اسلامی.

دسته دوم: مطالبی که کمتر تکرار شده و از نظر امیر المؤمنین ـ علیه السّلام ـ در درجه دوم اهمیت است. : در نهج البلاغه کمتر تکرار شده و شامل دوازده موضوع است: ۱٫ معاصرین حضرت اعم از نیک و بد؛ ۲٫ درباره علم و دانش؛ ۳٫ عبادات، فروع دین؛ ۴٫ موقعیت زن؛ ۵٫ اهمیت وحدت کلمه و زیان اختلاف؛ ۶٫ خصلت‎های ناپسند، عجب، تکبر و…؛ ۷٫ اسلام و خصوصیات دین؛ ۸٫ ملاحم و مغیبات؛ ۹٫ صبر و بردباری؛ ۱۰٫ اصلاح ذات البین؛ ۱۱٫ همسایگان و حقوق آنان؛ ۱۲٫ دستگیری از ایتام و فقرا(۲)

دسته سوم: متفرقات و مطالبی که تکرار نشده و حضرت روی آنها تکیه نکرده و فقط به صورت اشاره بیان فرموده‎اند؛ مانند علم نجوم و… دسته سوم حدود پنج درصد نهج البلاغه را تشکیل می‎دهد و نود و پنج درصد دیگر مربوط به دو دسته دیگر است.

آن گاه ایشان در نوع تقسیم بندی موضوعی مینویسند:
روش دیگر این است که یکی از موضوعاتی را که تقریباً شامل همه آن بیست و سه موضوع باشد انتخاب کنیم و آن موضوع «ویژگی‎‌های حکومت علی ـ علیه السّلام ـ» است. چون نود و هشت درصد خطبه‎ها (و نامه‎ها) در زمان حکومت آن حضرت صادر شده . این موضوع تقریباً همه نهج البلاغه را پوشش می‎دهد و موضوعی بسیار با اهمیت است؛ زیرا حکومت آن حضرت با اینکه چهار سال و نه ماه بیشتر طول نکشید حکومت نمونه اسلامی و حقّ و عدل بود و در تاریخ زندگی بشر و در میان حاکمان و والیان دیگر بی‎نظیر بود. ویژگی‎هایی داشت که در سایر حکومت‎ها نبوده است.

این خصوصیات دوازده تاست که بدین شرح است: اوّل: آنکه حضرت همواره خدا را در نظر داشت؛ دوّم:‌ با آزادی کامل و رأی صد در صد مردم انتخاب شد…؛ سوم: به کلیه مسایل جامعه و امور جزئی و کلّی مردم رسیدگی می‎کرد… چهارم: به مردم آزادی می‎داد و آنها را به کاری مجبور نمی‎کرد، پنجم: با صداقت و صریح اللهجه بود و از شیّادی و دغل‎کاری و دسیسه‎بازی بر حذر بود؛ ششم: زندگی ساده‎ای داشت و مانند فقیرترین افراد جامعه زندگی می‎کرد؛ هفتم: حکومت کردن برای او وسیله بود نه هدف؛ هدف او اعلای کلمه حق و پیشرفت اسلام بود؛ هشتم: عدالت را در حد بسیار بالا رعایت می‎کرد؛ نهم: در تقسیم بیت المال مساوات را رعایت می‎کرد؛ دهم: سنت پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ را ملاک عمل خویش قرار داده بود و پیروی از آن را موجب سعادت می‎دانست؛ یازدهم: اتلاف وقت نمی‎کرد و از لحظات عمرش به نفع مسلمین استفاده می‎فرمود؛ دوازدهم: برای رضای خدا می‎جنگید و هدف توسعه طلبی و افزون خواهی و استعمار و استثمار و خونریزی نداشت، و جنگ‎های آن حضرت ـ که اکثر عمر حکومتش را در جنگ گذرانید ـ در این بخش قابل بررسی است. اینها ابعاد مختلف حکومت علی ـ علیه السّلام ـ است که در گفتار بعد به توضیح آن خواهیم پرداخت.»(3)

شیخ ثروت منصور هیکل مصری در کتاب خود «هدی و نور من کلام امیر المؤمنین ـ علیه السّلام ـ» سخنان آن حضرت را در هفت موضوع گردآوری کرده است، بدین ترتیب:
۱٫شناسایی خدا؛ ۲٫ توصیف آفریده‎های زمین و آسمان؛ ۳٫ بعثت پیامبران؛ ۴٫ جلوگیری از بدعت‎ها و یاد مرگ؛ ۵٫ نکوهش اهل تکبر؛ ۶٫ تلاش برای دنیا نه دلبستگی به آن؛ ۷٫ کلماتی که به صورت شعر و نثر در زمینه‎های سفارش و اندرز و دعا و مناجات از آن حضرت به جای مانده است(۴)
دستهبندی استاد لبیب بیضون 

استاد لبیب بیضون نیز در کتاب ارزشمند خود «تصنیف نهج البلاغه» در ابتدا کلّ نهج البلاغه را در ده باب دسته‎بندی می‎کند، آن گاه با تفکیک سخنان آن حضرت از یکدیگر این ده باب را به ۴۳۰ فصل و مبحث می‎رساند و هر بخش از کلام آن حضرت را درجای خود قرار می‎دهد. ایشان در مقدمه کوتاه خود بر این کتاب می‎نویسند:
به راستی چه دشوار است کتابی همانند نهج البلاغه را که در آن انبوهی از مفاهیم و معانی و دریایی از افکار وجود دارد ـ بتوان در ابواب و فصول و مباحثی جای داد. و من نهج البلاغه را در ده باب اساسی بدین گونه جای دادم:
۱٫ اصول دین (عقاید)؛ ۲٫ فروع دین (عبادات و معاملات)؛ ۳٫ پیشوایی و پیشوایان؛ ۴٫ سیره امام علی بن ابی طالب ـ علیه السّلام ـ ؛ ۵٫ حوادثی که در خلافت امام علی ـ علیه السّلام ـ به وقوع پیوست؛ ۶٫ سیاست کشورداری؛ ۷٫ شؤون اجتماعی؛ ۸٫ انسان و ابعاد مختلف آن؛ ۹٫ اندرزها و راهنمایی‎ها؛ ۱۰٫فهرستی از اخلاقیات پسندیده و خصلت‎های نکوهیده.
آن گاه هر یک از این ابواب را به چند فصل و هر فصلی را به چند مبحث تقسیم کردم که تعداد این مباحث به ۴۳۰ می‎رسد.
سپس ایشان به عنوان مثال در باب اوّل، اصول دین را به نه فصل زیر تقسیم‎بندی می‎کنند: فصل اوّل: توحید و شناخت خدا؛ فصل دوم: پرستش برای خدا؛ فصل سوم: آفرینش و آفریدگان؛ فصل چهارم: عدل الهی و تکلیف؛ فصل پنجم: قضا و قدر؛ فصل ششم: نبوت و انبیا؛ فصل هفتم: قرآن و سنت؛ فصل هشتم: اسلام و ایمان؛ فصل نهم: معاد و حساب.(۵)
دستهبندی موضوعی به گونهای دیگر 

نگارنده دسته بندی دیگری ، مربوط به دوران حکومت آن حضرت و مشکلاتی که در برخورد با جریانات انحرافی با آن مواجه بودند. به شکل ذیل دسته‎بندی کرده است:
۱٫ موضوع «متقین»: حکومت عدالت خواهانه آن حضرت، شیوه‎ها و اسلوب حکومت بر پایه آرمان‎ها و ارزش‎های الهی، خطابه‎هایی که حضرت در این رابطه القا فرمودند، دستور العمل‎ها و نامه‎های وی به استانداران و کارگزارانشان در بیان آداب چگونگی معاشرت با مردم. که همه این عناوین ـ بدون اینکه خطبه‎ها و نامه‎ها قطعه قطعه شود ـ تحت عنوان متّقین آورده می‎شود.
۲٫موضوع «غاصبین»: دوران بیست و پنج ساله سکوت و خانه‎نشینی آن حضرت، سخنان مربوط به ماجرای سقیفه، موضع‎گیری‎های آن حضرت در زمان حکومت عمر و ابوبکر، جریان شورای شش نفره و مواضع آن حضرت در زمان خلافت عثمان و سخنانی که از آن حضرت در نهج البلاغه و جاهای دیگر در این ارتباط آمده است.
۳٫ موضوع «ناکثین»: سخنان و نامه‎های حضرت در این زمینه و در مورد جنگ جمل و پی‎آمدهای آن.

  1. موضوع «قاسطین»: افشاگری و روشنگری‎های آن حضرت در مورد معاویه و حزب مرموز اموی و نفوذ آنان در دستگاه خلافت اسلامی، و نامه‎های مکرر آن حضرت به معاویه، جنگ صفین و پی‎آمدهای آن.
    ۵٫ موضوع «مارقین»: جریان خوارج و چگونگی شکل گیری آنان، روشنگری‎ها و سخنان آن حضرت در مذاکرات و گفتگو با آنان، شعارها و عملکرد خوارج واصول برخورد با تفکر، شعارها و عملکرد آنان؛ جنگ نهروان و پی‎آمدهای آن.
    ۶٫ موضوع «ساکتین»: افرادی که خود را از صحنه‎های سیاسی ـ اجتماعی برکنار می‎دانستند و به علی.ع.ومعاویه کاری نداشتند و ورود در این مسائل را فتنه می‎دیدند؛ ریشه‎یابی این تفکر و سخنان آن حضرت در مورد این جریان.
    علاوه بر این شش موضوع، سایر سخنان و نامه‎ها و کلمات کوتاه آن حضرت را می‎توان در موضوعات زیر جای داد:
  2. ۷٫ اصول دین و عقاید: سخنان مربوط به ذات ربوبی خداوند متعال و صفات جلال و جمال او، آفرینش جهان و موجودات، جایگاه فرشتگان، عالم پس از مرگ، قیامت، داستان پیامبران و… .
    مواعظ و اخلاق: نکوهش دنیا و دنیا خواهی و مقام پرستی، نکوهش خصلت‎های ناپسند، نظیر بخل، حسد، تکبر و…، توجه دادن انسان‎ها به ابعاد معنوی و فلسفه وجودی و مبدأ پیدایش خویش و اندرزهای مربوط به حکمت عملی در زندگی.
    ۹٫ اشعار، ادعیه و مناجات‎های کوتاه و بلند آن حضرت.
    ۱۰٫ روایات فقهی و فلسفه احکام: سخنان مربوط به نماز، روزه، حج و… و قضاوت‎های آن حضرت.
  3. ملاحم و مغیبات: پیش‎بینی‎ها و پیشگویی‎های آن حضرت در مورد حوادث و مشکلات پس از خود، بشارت به آمدن حضرت مهدی(عج) و… .
    این شیوه تقسیم‎بندی برای پژوهش در نهج البلاغه و تدریس موضوعی آن بسیار راهگشا خواهد بود. از سوی دیگر، چون غرض مرحوم سید رضی در گردآوری نهج البلاغه ـ همان طور که خود نیز در مقدمه نهج البلاغه یادآور می‎شود ـ[۶] تنها گردآوری سخنان آن حضرت در سه محور «خطبه‎ها»، «وصایا و نامه‎ها» و «کلمات قصار» آن حضرت بوده و ترتیب دیگری را رعایت نکرده‎اند لذا کسی که برای مطالعه، نهج البلاغه را می‎گشاید و از ابتدا شروع به خواندن می‎کند، با موضوعات بسیار پراکنده‎ای روبه رو می‎شود و در هر خطبه مسأله جدیدی را می‎یابد. و با تنظیم موضوعی سخنان آن حضرت با توجه به روح حاکم بر کلام بدون تقطیع آن، تا حدودی این مشکل را می‎توان برطرف نمود.(۷)
    پی نوشت :
    [۱] . مرتضی مطهری، همان، ص ۳۱٫
    [۲] . پرتوی از نهج البلاغه، ص ۱۴ با تلخیص.
    [۳] . همان، ص ۱۵ ـ ۱۸٫ ایشان در پنج مقاله بعدی خود ـ که پیاده شده چند جلسه درس ایشان بوده است ـ یعنی تا صفحه ۱۳۴ به توضیح این ویژگی‎ها پرداخته‎اند.
    [۴] . ر.ک: نهج البلاغه و گردآورنده آن، انتشارات بنیاد نهج البلاغه، ۱۸۲٫
    [۵] . ر.ک: لبیب بیضون، تصنیف نهج البلاغه، چاپ دوم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۴۰۸ ق.
    [۶] . مرحوم سید رضی در مقدمه نهج البلاغه می‎نویسد: … به توفیق خدا به کار پرداختم و نخست خطبه‎های اعجاب انگیز، پس نامه‎های دلاویز، سپس سخنان کوتاه حکمت‎آمیز را فراهم ساختم، و برای هر یک بابی گشودم و در هر باب برگ‎هایی افزودم تا آنچه اکنون در نظرم نیاید و در آبنده به دست آید در آن جای دهم… .
    [۷] . نگارنده به هنگام تدریس نهج البلاغه از این دسته‎بندی بسیار سود برده است. و دانش پژوه با پی‎گیری حوادث و مسائل پیرامون سخن امام ـ علیه السّلام ـ و دنبال نمودن خطبه‎ها و نامه‎ها و کلمات قصار به صورت یک رشته به هم پیوسته، به خوبی می‎تواند از آن بهره‎مند شود و آن را در ذهن خود جای دهد.
    منابع: دانشجو زینت جواهری نیا و استفاده از سایتhttps://rasekhoon.net
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شانزده − 2 =