1aa

امیرمومنان(ع) و علوم قرآن

نویسندگان ابراهیم اقبال، سمیه کشاورز

تهران: بنیاد نهج‌البلاغه، ۱۳۹۲٫ چاپ اول. ۲۰۸ ص. رقعی.

بنابر اعتقاد شیعه و سنی، امام علی(ع) داناترین مردم به قرآن و تفسیر و بیان آن است. این اندیشه آن‌گاه قوت می‌گیرد که بدانیم پی‌ریزی علوم مختلف قرآنی توسط امام(ع)‌ به بار نشسته‌ است. مولای متقیان(ع) پیشگام اقدام مؤثر در علوم جداگانه قرآن همچون تفسیر و تبیین قرآن، مباحث مربوط به نزول، قرائت، کتابت، جمع و تدوین، اعراب قرآن و نیز تربیت شاگردان در آن دانش‌ها است. ایشان پیشگام تقسیم آیات و علوم قرآن نیز هستند. برخی از آن‌ها، اصطلاحات رایج علوم قرآن در سده‌های بعدی شده است. براین اساس، این اقدام حضرت(ع) سرآغاز ارائه نخستین مجموعه علوم قرآن، به حساب  می‌آید.

این کتاب توسط ابراهیم اقبال استاد دانشگاه تهران و عضو شورای علمی بنیاد نهج‌البلاغه و همکاری سمیه کشاورز کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث، در پنج فصل، به شرح زیر تنظیم و منتشر شده‌ است:

فصل ۱: تعریف و تاریخ علوم قرآن:
بخش ۱: تعریف علوم قرآن: علوم قرآن؛
بخش ۲ : تاریخچه علوم قرآن:۱٫ پیشینه علوم قرآن؛ ۲٫ طرح مباحث علوم قرآن؛ ۳٫ پیدایش اصطلاح و رشد آن؛ ۴٫ دوران رکود؛ ۵٫ تجدید حیات.

فصل ۲: علم قرآنی امیرمومنان علی(ع):
بخش ۱: علم قرآنی امام علی(ع): علم قرآنی امام علی(ع) از منظر قرآن مجید؛ علم قرآنی علی(ع) از زبان نبی(ص)؛ علی(ع) باب مدینه علم نبی(ص)؛ قرآن و علی(ع) دو یار جدا نشدنی؛ صحابیان، تابعان و عالمان و علم علی(ع)؛ علم علی(ع) از زبان علی(ع)، علم علی(ع) از زبان خاندان علی(ع)؛
بخش ۲: آراء و اقوال منتقدان علم علی(ع): آراء و اقوال دیگر در تفسیر آیه(وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتاب)؛ آراء و اقوالی دیگر در تفسیر آیه (وَ تَعِیها اُذُنٌ واعِیهٌ )؛ گفتارهایی در مورد حدیث‌ (أَنَا مَدِینَهُ الْعِلْمِ وَ عَلِیٌّ بَابُهَا)؛‌ اقوال مفسران متعصب.

فصل ۳: امیرمومنان(ع) پایه‌گذار علوم قرآن:
بخش ۱: پیشگام بودن علی(ع) در برخی اقدامات عملی علوم قرآن: کتابت قرآن مجید؛ قرائت قرآن کریم؛ تبیین و تفسیر قرآن؛ جمع و تدوین پس از وفات رسول خدا(ص)؛ تربیت شاگردان؛
بخش ۲: پیشگام بودن حضرت در برخی تالیفات: صحیفه جامعه؛ مصحف حضرت علی(ع)؛ روایت تقسیم آیات و علوم قرآن.

فصل ۴: امیرمومنان(ع) و علوم اختصاصی قرآن:
بخش ۱: کتابت و رسم الخط قرآن: بیان و بررسی علم؛ امام علی(ع) و کتابت قرآن؛ آراء دیگر و نقد آن‌ها؛
بخش ۲: جمع و تدوین قرآن: بیان و توضیح علم؛ مراحل جمع قرآن؛ جمع قرآن در عهد پیامبر(ص)؛ چگونگی جمع قرآن توسط علی(ع)؛ دیگر آراء و نقد‌ آن‌ها؛
بخش ۳: نزول قرآن: بیان و توضیح علم؛ ترتیب نزول؛ مکان و زمان نزول؛ اسباب نزول؛ نقد و بررسی آراء دانشمندان؛‌
بخش ۴: علم قراءات: تعریف و توضیح؛ علی(ع) و علم قراءات؛ قرائت علی(ع) مرجع قراء مشهور؛
بخش ۵: اعراب قرآن: تعریف و بیان علم؛ حضرت علی(ع) و علم نحو و اعراب؛ بررسی آراء دانشمندان در این خصوص.

فصل ۵: امیرمومنان(ع) و مجموعه علوم قرآن:
بخش ۱: معرفی و بررسی آثار: الف. تفسیر نعمانی؛ ساختار تفسیر نعمانی؛ سلسله سند نعمانی و بررسی آن؛ تقسیم آیات و علوم قرآنی در تفسیر نعمانی؛ اقسام هفت گانه آیات؛ رساله نعمانی در گذر زمان؛ ب.تفسیر اشعری؛ ج.تفسیر علی‌بن ایراهیم قمی؛ د. تفسیر عیاشی؛ ه‍.رساله المحکم و المتشابه منسوب به سید مرتضی(ر‌ه)؛
بخش ۲: بررسی آرا در این زمینه: نتیجه‌گیری.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × پنج =